04:54 EDT Thứ tư, 21/08/2019
CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH DẠY KIỂM SÁT VIÊN PHẢI : " CÔNG MINH, CHÍNH TRỰC, KHÁCH QUAN, THẬN TRỌNG, KHIÊM TỐN ".                                                                                                                                               VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH GIA LAI HƯỞNG ỨNG CUỘC VẬN ĐỘNG: XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ, KIỂM SÁT VIÊN : "VỮNG VỀ CHÍNH TRỊ, GIỎI VỀ NGHIỆP VỤ, TINH THÔNG VỀ PHÁP LUẬT, CÔNG TÂM VÀ BẢN LĨNH, KỶ CƯƠNG VÀ TRÁCH NHIỆM ".

TRANG LIÊN KẾT

VKSND tỉnh Gia Lai
Cổng thông tin điện tử Gia lai
Tạp chí Kiểm sát
tỉnh ủy gia lai
baovepl
Kiểm sát viên cần biết
Luật Việt Nam
mail công vụ

ĐĂNG NHẬP THÀNH VIÊN

THỐNG KÊ TRUY CẬP

Đang truy cậpĐang truy cập : 19

Máy chủ tìm kiếm : 1

Khách viếng thăm : 18


Hôm nayHôm nay : 542

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 13988

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 1243877

Liên hệ QC Trái

Trang nhất » Tin Tức Chung » Công tố - Kiểm sát

Hưởng ứng giải Búa liềm vàng : giải báo chí toàn quốc về xây dựng Đảng

Quy định về thủ tục tố tụng đối với người dưới 18 tuổi trong bộ luật tố tụng hình sự 2015

Thứ tư - 21/12/2016 22:24
Trong những năm qua thực hiện công cuộc đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, tình hình kinh tế - xã hội của cả nước nói chung, đã có những bước phát chuyển biến tích cực; an ninh chính trị được giữ vững, trật tự an toàn xã hội được đảm bảo.
Tuy nhiên, tình hình tội phạm nói chung và tội phạm do người chưa thành niên thực hiện vẫn chưa có chiều hướng giảm và có diễn biến phức tạp với tính chất mức độ nguy hiểm cho xã hội ngày càng cao. Đây là vấn đề không chỉ Đảng, chính quyền, các cơ quan bảo vệ pháp luật, các cơ quan tư pháp quan tâm mà các ngành, các cấp và toàn thể nhân dân cả nước đang hết sức quan tâm. Quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về vấn đề giải quyết tội phạm đối với người chưa thành niên là: "Vấn đề không phải chỉ đơn giản là xử một vụ án, trừng phạt một tội phạm nào đó, điều quan trọng là phải tìm ra mọi cách để làm giảm bớt những hoạt động phạm pháp và tốt hơn hết là ngăn ngừa đừng để các việc sai trái ấy xảy ra", quán triệt tinh thần đó, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 đã dành nguyên một chương riêng biệt (Chương XXXII) quy định về thủ tục tố tụng đối với người chưa thành niên. Đây là cơ sở pháp lý để áp dụng khi xử lý đối với người bị tạm giữ, tạm giam, bị can, bị cáo là người chưa thành niên vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, trong thực tiễn áp dụng các quy định này đã nảy sinh nhiều vướng mắc và bất cập. Qua quá trình nghiên cứu lý luận và thực trạng áp dụng các quy định của pháp luật tố tụng hình sự trong việc giải quyết các vụ án mà bị can, bị cáo là người chưa thành niên, thì thấy rằng, những người tiến hành tố tụng không những phải nắm vững các quy định của pháp luật, tuân thủ chặt chẽ các thủ tục tố tụng đặc biệt này mà còn phải có kiến thức hiểu biết nhất định về đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi chưa thành niên để đề ra đường lối giải quyết vụ án vừa thấu tình đạt lý, phục vụ nhiệm vụ chính trị địa phương; song quan trọng hơn giúp các em hiểu rõ các quy định của pháp luật tránh được các vi phạm đáng tiếc xảy ra, giúp các em sửa chữa lỗi lầm trở thành các công dân có ích cho gia đình và xã hội.
 
Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 đã có những sửa đổi, bổ sung quan trọng về thủ tục tố tụng đối với người dưới 18 tuổi theo hướng nhân đạo, thân thiện, tôn trọng và bảo vệ đầy đủ hơn các quyền và lợi ích hợp pháp của họ. Nổi bật là việc cơ quan lập pháp đã mở rộng phạm vi áp dụng thủ tục đặc biệt này cho cả người bị hại và người làm chứng dưới 18 tuổi; ghi nhận những nguyên tắc tiến hành tố tụng đặc thù; biện pháp giám sát, giáo dục thay thế cho hình phạt và biện pháp tư pháp nhằm sớm đưa các em ra khỏi quá trình tố tụng truyền thống khi có điều kiện để hạn chế tác động tiêu cực. Bên cạnh ưu điểm, những sửa đổi, bổ sung trên đã bộc lộ một số hạn chế, thiếu sót nhất định. Trong bài viết này, cá nhân người nghiên cứu nội dung trên ở khía cạnh: Đối chiếu những qui định của Bộ luật tố tụng hình sự đối với người chưa thành niên ở Bộ luật tố tụng hiện hành và Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015. Trên cở sở đó, phân tích những ưu, nhược điểm và kiến nghị khắc phục, cụ thể như sau:

1. Những điểm mới và tiến bộ về người chưa thành niên được qui định trong BLTTHS 2015.

1.1. Tên gọi
Thuật ngữ “người chưa thành niên” đã được thay đổi thành “người dưới 18 tuổi” trong các quy định có liên quan của Bộ luật Hình sự (BLHS) 2015 và Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS) 2015. Việc thay đổi này có thể nhằm mục đích tránh sự mâu thuẫn giữa hai bộ luật trên với Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em (sửa đổi) nhiều khả năng sẽ được thông qua trong thời gian tới. Theo đó, trẻ em là người dưới 18 tuổi chứ không phải dưới 16 tuổi.Hiện nay vẫn còn nhiều ý kiến trái ngược nhau về đề xuất nâng độ tuổi của trẻ em. Những người không ủng hộ cho rằng việc nâng độ tuổi trẻ em sẽ dẫn đến sự xung đột với nhiều văn bản khác như Bộ luật lao động, BLHS, Bộ luật dân sự, Luật Thanh niên… Công ước Liên Hiệp Quốc (LHQ) về quyền trẻ em cũng không bắt buộc các quốc gia thành viên phải quy định trẻ em là người dưới 18 tuổi. Quan trọng hơn, thực tế cho thấy tội phạm do người chưa thành niên từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi thực hiện gia tăng với mức độ ngày càng nghiêm trọng. Việc nâng độ tuổi của trẻ em đồng nghĩa với việc phải có chính sách hình sự khoan hồng hơn nữa cho người phạm tội từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi. Điều này làm giảm tính nghiêm minh của pháp luật, gây ảnh hưởng không nhỏ đến trật tự xã hội, đặc biệt đối với tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng. Ngược lại, khi nâng độ tuổi của trẻ em sẽ giúp cho những người thuộc nhóm tuổi từ đủ 16 đến dưới 18 nhận được chính sách bảo vệ, chăm sóc, giáo dục về đạo đức, nhân cách, tâm lý và kỹ năng sống; qua đó có thể góp phần phòng ngừa và giảm số lượng tội phạm chưa thành niên. Việc BLTTHS sử dụng tên gọi “người dưới 18 tuổi” để chỉ người chưa thành niên trước đây mang tính “an toàn” tạm thời và cần thiết.

1.2. Phạm vi áp dụng và nguyên tắc tiến hành tố tụng
Theo quy định của BLTTHS 2015 (Điều 413), thủ tục tố tụng đặc biệt đối với người dưới 18 tuổi không chỉ áp dụng cho người bị buộc tội mà còn cho cả người bị hại và người làm chứng. Việc bổ sung này góp phần bảo vệ tốt hơn, đầy đủ hơn các quyền và lợi ích hợp pháp của người trực tiếp gánh chịu những thiệt hại tội phạm gây ra hoặc đe dọa gây ra và người biết được những tình tiết liên quan đến tội phạm, góp phần xác định sự thật vụ án; tạo sự công bằng về các bảo đảm tố tụng giữa người bị buộc tội và người bị hại là người dưới 18 tuổi. Đây là một điểm tiến bộ rõ rệt của pháp luật tố tụng hình sự (TTHS) Việt Nam.

1.3. Biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế
Biện pháp ngăn chặn (BPNC), biện pháp cưỡng chế trong TTHS hạn chế một số quyền con người, quyền công dân của người bị áp dụng. Đối với người dưới 18 tuổi, do sự phát triển chưa toàn diện về thể chất, tâm lý, khả năng nhận thức và đặc điểm dễ bị tổn thương, nên việc áp dụng những BPNC, nhất là những biện pháp mang tính nghiêm khắc cao như giữ người trong trường hợp khẩn cấp, bắt, tạm giữ, tạm giam phải hết sức thận trọng. Nhận thức được điều này, BLTTHS 2015 bổ sung quy định chỉ áp dụng BPNC, biện pháp cưỡng chế đối với người bị buộc tội là người dưới 18 tuổi trong trường hợp thật cần thiết; tạm giữ, tạm giam chỉ được sử dụng khi có căn cứ cho rằng việc áp dụng biện pháp giám sát và các BPNC khác không hiệu quả; thời hạn tạm giam bằng 2/3 thời hạn tạm giam đối với người từ đủ 18 tuổi trở lên Những quy định khác về giữ người trong trường hợp khẩn cấp, bắt, tạm giữ, tạm giam đối với người bị buộc tội thuộc 02 nhóm tuổi: từ đủ 14 đến dưới 16, từ đủ 16 đến dưới 18 được sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với các quy định khác của BLTTHS 2015 (Chương VII) và BLHS 2015 (khoản 2 Điều 12). Những thay đổi trên của BLTTHS 2015 là hợp lý, khá tương đồng với quy định của Công ước về quyền trẻ em.

1.4. Các biện pháp giám sát, giáo dục người dưới 18 tuổi phạm tội được miễn TNHS
Theo quy định của BLHS 2015 và BLTTHS 2015, có ba biện pháp giám sát, giáo dục người dưới 18 tuổi trong trường hợp được miễn TNHS bao gồm: khiển trách; hòa giải tại cộng đồng; giáo dục tại xã, phường, thị trấn. Nếu như khiển trách và hòa giải tại cộng đồng là hai biện pháp lần đầu tiên được ghi nhận trong pháp luật hình sự nước ta thì giáo dục tại xã, phường thị trấn trước đây là một trong hai biện pháp tư pháp áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội. Ba biện pháp trên và biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng phải được Tòa án ưu tiên lựa chọn khi quyết định hình thức chế tài đối với bị cáo là người dưới 18 tuổi.Hình phạt chỉ được sử dụng khi xét thấy việc áp dụng những biện pháp vừa nêu không bảo đảm hiệu quả giáo dục và phòng ngừa. Biện pháp giám sát, giáo dục người dưới 18 tuổi